× "

fiilden isim yapım ekleri

" arama sonuçları

fiilden isim yapma ekleri

1. –mak, -mek bek bütün fiilden isim yapma eklerinin başında gelir. işleklik derecesi en geniş bir ektir. bütün fiil kök ve gövdelerine getirilir. fonksiyonu hareket ismi yapmaktır. fiil kök ve gövdelerine getirilerek onları kullanış sahasına çıkarırlar: aç-mak, yaz-mak, oku-mak, uyu-mak, gör-mek, bekle-mek, çekil-mek, düşün-mek, sürüklen-mek, ilikle-mek gibi. bu ekle yapılan isimler sıfat olarak kullanılamazlar. bu ek fiillerin geçici hareket ismini yapar. bu isimler ancak çok nadir olarak klişeleşip kalıcı nesne ismi olurlar: ye-mek, çak-mak gibi. bu ekin bir özelliği de sonuna iyelik eki almamasıdır: bilmeğ-i-m, gez-meğ-i-n şekilleri kullanılmaz....

yapım ekleri (isimden isim ve isimden fiil yapma ekleri)

yapım ekleri ve uygulaması yapım ekleritürkçenin yapım ekleri, çekim ekleri ve bunlarla ilgili özelliklerine geçmeden önce kök, gövde, ek terimlerinin açıklanmasında yarar vardır: kök: dildeki varlık, kavram ve eylemlerin adları olan, anlamlı en küçük birim, köktür. türkçede genellikle tek heceli olan kökler, dilde önceden beri vardır. kökler, yalnız başlarına kullanılabildiği gibi eklerle de kullanılabilir. türkçede ister isim kökü ister fiil kökü olsun bütün kökler her zaman kelime başında bulunur ve (zamir çekiminde kök ünlüsünün değişmesi dışında) ek alma sırasında bazı ses değişiklikleri sayılmazsa, kelime köklerinde biçim değişikliği olmaz: ben-e > bana, sen-e > sana; güç-ü > gücü; sev-gi-li, dağ-cı-lık; de- > di-yor. kullanım alanına yapım veya çekim ekiyl...

türkçe, türkiye türkçesi, fiilden fiil yapım ekleri, fiiller, fi

fiilden fiil yapım ekleri   fiil kök ve gövdelerine gelerek fiil yapan eklerdir. genel olarak iki gruba ayrılırlar. birinci gruba girenler, temel itibariyle yapım eki gibi görünmezler; çünkü eklendiği fiilin anlamını değiştirmezler ve özneyi etkilerler. bunlara çatı ekleri de denir. ikinci grup ekler, fiilin de anlamını değiştirerek yeni bir fiil yaparlar.   1. –ma2: olumsuzluk eki olarak bilinir. eklendiği fiilin tersi anlamını bildirir.   örn:   yaz - ma | git - me | oku - ma   her fiile gelebilir. kendinden sonra yapım eki almaz. -yor ekinden önce eklendiği zaman -mı4 halini alır.   örn:   gel - mi - yor | yaz - mı - yor | oku - mu - yor   2. -n: dönüşlülük ekidir. kendi kendine olma bildirir. ünlüyle biten fillerle...

yapım ekleri ve uygulaması, ekler, kök, isim kökleri, fiil kökle

türkçenin yapım ekleri, çekim ekleri ve bunlarla ilgili özelliklerine geçmeden önce kök, gövde, ek terimlerinin açıklanmasında yarar vardır: kök: dildeki varlık, kavram ve eylemlerin adları olan, anlamlı en küçük birim, köktür. türkçede genellikle tek heceli olan kökler, dilde önceden beri vardır. kökler, yalnız başlarına kullanılabildiği gibi eklerle de kullanılabilir. türkçede ister isim kökü ister fiil kökü olsun bütün kökler her zaman kelime başında bulunur ve (zamir çekiminde kök ünlüsünün değişmesi dışında) ek alma sırasında bazı ses değişiklikleri sayılmazsa, kelime köklerinde biçim değişikliği olmaz: ben-e > bana, sen-e > sana; güç-ü > gü...

yapım ekleri ve uygulaması

yapım ekleriisimden isim yapma ekleriisimden fiil yapma ekleri türkçenin yapım ekleri, çekim ekleri ve bunlarla ilgili özelliklerine geçmeden önce kök, gövde, ek terimlerinin açıklanmasında yarar vardır: kök: dildeki varlık, kavram ve eylemlerin adları olan, anlamlı en küçük birim, köktür. türkçede genellikle tek heceli olan kökler, dilde önceden beri vardır. kökler, yalnız başlarına kullanılabildiği gibi eklerle de kullanılabilir. türkçede ister isim kökü ister fiil kökü olsun bütün kökler her zaman kelime başında bulunur ve (zamir çekiminde kök ünlüsünün değişmesi dışında) ek alma sırasında bazı ses değişiklikleri sayılmazsa, kelime köklerinde biçim değişikliği olmaz: ben-e > bana, sen-e > sana; güç-ü > gücü; sev-gi-li, dağ-cı-lık; de- > di-yor. kullanım alanına...

yapım ekleri

yapım ekleri[1]   bknz. say: 3 kıs: 2   isimden isim yapım ekleri   isim kök ve gövdelerine gelerek isim yapan eklerdir.   1. -lı4k: dilimizdeki en işlek i.i.y.e.’dir. daha çok nesnenin bulunduğu yeri gösterir.   örn:   kalem - lik | tuz - luk | taş - lık … gibi   bu ek kendisinden önce -cı4 ve -d2a2 ekini kabul etmektedir. yol - cu - luk … gibi   2. -c2ı4: her türlü ismin sonuna gelebilir ve o isimle ilgili meslek anlamında yeni bir isim türetir.   örn:   araba - cı | av - cı | kalay - cı   3. -lı4: işlek bir i.i.y.e.’dir. bir şeyin bir şeyde bulunduğunu belirtir. sıfat türünden kelimeler yapar ve aidiyet bildirir.   örn:   meyve - li | akıl - lı | adana - lı     ...

yapım ekleri ve uygulaması - ekler

türkçenin yapım ekleri, çekim ekleri ve bunlarla ilgili özelliklerine geçmeden önce kök, gövde, ek terimlerinin açıklanmasında yarar vardır: kök: dildeki varlık, kavram ve eylemlerin adları olan, anlamlı en küçük birim, köktür. türkçede genellikle tek heceli olan kökler, dilde önceden beri vardır. kökler, yalnız başlarına kullanılabildiği gibi eklerle de kullanılabilir. türkçede ister isim kökü ister fiil kökü olsun bütün kökler her zaman kelime başında bulunur ve (zamir çekiminde kök ünlüsünün değişmesi dışında) ek alma sırasında bazı ses değişiklikleri sayılmazsa, kelime köklerinde biçim değişikliği olmaz: ben-e > bana, sen-e > sana; güç-ü > gücü; se...

yapım ekleri ve uygulaması 2

türkçenin yapım ekleri, çekim ekleri ve bunlarla ilgili özelliklerine geçmeden önce kök, gövde, ek terimlerinin açıklanmasında yarar vardır: kök: dildeki varlık, kavram ve eylemlerin adları olan, anlamlı en küçük birim, köktür. türkçede genellikle tek heceli olan kökler, dilde önceden beri vardır. kökler, yalnız başlarına kullanılabildiği gibi eklerle de kullanılabilir. türkçede ister isim kökü ister fiil kökü olsun bütün kökler her zaman kelime başında bulunur ve (zamir çekiminde kök ünlüsünün değişmesi dışında) ek alma sı...

yapım ekleri ve uygulaması

yapım ekleri ve uygulaması yapım ekleriisimden isim yapma ekleriisimden fiil yapma ekleri türkçenin yapım ekleri, çekim ekleri ve bunlarla ilgili özelliklerine geçmeden önce kök, gövde, ek terimlerinin açıklanmasında yarar vardır: kök: dildeki varlık, kavram ve eylemlerin adları olan, anlamlı en küçük birim, köktür. türkçede genellikle tek heceli olan kökler, dilde önceden beri vardır. kökler, yalnız başlarına kullanılabildiği gibi eklerle de kullanılabilir. türkçede ister isim kökü ister fiil kökü olsun bütün kökler her zaman kelime başında bulunur ve (zamir çekiminde kök ünlüsünün değişmesi dışında) ek alma sırasında bazı ses değişiklikleri sayılmazsa, kelime köklerinde biçim değişikliği olmaz: ben-e > bana, sen-e > sana; güç-ü > gücü; sev-gi-li, dağ-cı-lık; de- &...

çekim ve yapım ekleri

çekim ve yapım ekleri (ekler şemasını görebilmek için, aşağıdaki resmin üzerine dokunun.) a) isim çekim ekleri: 1) çokluk eki: isimlerin sayı bakımından çokluğunu bildirirler. örnek: elmalar,çocuklar ,öğrenciler. 2)hal ekleri:- i,-e,-den,-de ekleridir. örnekler: kitabı ver (belirtme hali) yola bak (yönelme hali) evden geliyorum (çıkma hali) sende kaldı (bulunma hali) sıradan insanlarla işim olmaz.(sıfat yapmıştır ve bu yüzden yapım eki olmuştur) bunlar gözde çocuklardır.(sıfat yapmıştır ve bu yüzden yapım eki olmuştur) sudan sebeplerle yanıma gelme (sıfat yapmıştır ve bu yüzden yapım eki olmuştur) 3)iyelik ekleri: eklendiği isimlerin kime ait olduğunu ifade eder. örnek: kitabım,kitabın, kitabı, kitabımız, kitabınız, kitapları iyelik eklerini, i...

fiilden isim yapım ekleri - 5

 -tı / -tu / -(ı)ntı / -(u)ntu (< (ı)n + tı / -(u)n+tu): et’de ve eat’de yalnızca -dı, -di biçimindeydi sonradan ünlü ünsüz uyumuna bağlanmış ve ünsüzleri sedasızlaşmış, böyulece ünlü bakımından, çok biçimli olmuş; fakat ünsüz bakımından yine tek biçimli kalmıştır. ikinci biçim olan -(ı)ntı / -(u)ntu ise dönüşlülük eki -n-'nin üzerine asıl biçimin getirilmesiyle oluşmuştur. örnekler: söylen-ti "rivayet. şayia.”, sars-ıntı "şok", kasıntı, kazın-tı (midede), üz-üntü, “teessür”, çarp-ıntı “halecan”, kur-untu “vehim”, yık-ıntı "enkaz”, görüntü “tayf”, saplan-tı "fikr-i sabit", kesinti "kat’iyet”, öde-nti “aidat”, yap-ıntı “tasni”, yaşan-tı “yaşamdan bir kesit (yaşam...

fiilden isim yapım ekleri - 4

-maca (-ma+ca): -ma fiilden isim türetme ekiyle +ca isimden isim türetme ekinin bir araya gelmesinden oluşmuş bir birleşik ektir. kısa bir geçmişi vardır. +ca eşitlik durumu eki isimden önad türeten bir ek olduğu için -maca ekiyle kurulan isimler aslında birer  önad olup, kendisinden sonra gelen isimlerin atılmasıyla isimleşmiş olabilirler. bu olasılık çok güçlü olmakla birlikte bu ekle türetilen sözcükler daha çok birer ad özelliği taşımaktadır. yeni bir görüş: et’de bir -maç eki vardır. -maca ekiyle benzer işlevdedir. acaba -maç  ekinin üzerinde iiye olan +a gelmiş olamaz mı? arada kalan -ç- sesi ise yumuşamış olmalı. üstelik -maca ekinin son hecesinin kelimede vurgulu olmasına bu durum neden olmuş olamaz mı? örnekler: at-maca “avının üstün bir den atılma özel...

fiilden isim yapım ekleri - 3

-ı / -u (-(ı)g / -(u)g): et’deki -g fiye’nin batı türkçesi’nde düşmesi yüzünden yardımcı sesin fiye durumuna gelmesi ile ortaya çıkmıştır: yazı < yaz-ı-g, öl-ü < öl-ü-g gibi. eat’de bu düşüşün izleri açıkça görülür: bil-ü, bin-ü, sev-ü, ayr-u, asıl-u örneklerinde olduğu gibi. eski -g’li biçimden gelmeyenler -ı / -u eklinin fiye benliğini kazanmasından sonra oluşmuş sözcüklerdir. bunların içinde zarffiil biçiminin kalıplaşması ile isim durumuna geçmiş olanlar da vardır: tol-u > dol-u gibi. kimileri de sonradan başındaki g’si düşmüş olan -gu ekinden gelmiştir: kork-gu > kork-u gibi. et’de yine de bir iki örnekte bu ekle karşılaşılır. fakat batı türkçesi’nde görülen örnekler hep yenidir ve bu örneklerde ek sonradan ortaya çıkmıştı...

fiilden isim yapım ekleri - 2

-arga: fiye -r ile iiye +ga ekinin kaynaşması ile oluşmuş olmalıdır. örnekler: tut-arga (x tutarı / tutalak) “sara; epilepsi”, işlerge “mekanizma; düzenek”.  -arı: fiilin gösterdiği işi çokça yapanı bildiren önad ve adlar türetmiş ölü bir ektir. tarihî süreçte bir değişim göstermemiştir. örnekler: soytarı, haşarı, göçeri “sürekli yer değiştiren, sürekli göçen”, uçarı, tutarı “epilepsili”, koşarı, çıkarı, aşarı.  -ası (< ga+sıg): prof. dr. zeynep korkmaz bu eke yukarıda görüldüğü gibi bir köken biçse de tahsin banguoğlu -a sıfatfiil ekinin üzerine +sı iyelik ekinin gelmesiyle gelişmiş olabileceğini belirtmiştir. talat tekin ise “-ga gelecek zaman kipi eki ile tekil ııı. kişi iyelik eki -sı'dan türemiş olacak.R...

fiilden isim yapım ekleri - 1

fiilden isim yapım ekleri   -(y)a, -(y)ı / -(y)u isimleri ve zarf fiilleri: çok eski bir zarf fiil eki olan -(y)a, tt’ye uzanan gelişme sürecinde -rak karşılaştırma ekiyle uzatılarak -arak biçiminde kullanılmaya başladığı için ekin tarz zarfları oluşturan kullanışı tek tük örneklerde kalmıştır. bunlar da +laş- işteşlik fiilinden kurulmuş biçimlerdir. yine de -(y)a eki, geçişli ve geçişsiz fiil kök ve gövdeleriyle çatı ekleri almış fiil gövdelerine eklendiğinde, eşli ve zıtlı yineleme yoluyla işlekliğini sürdürmüştür. örn. güle güle, bata çıka. -(y)a ekinin dar ünlülü -(y)ı biçimi eski türkçe’de  de pek seyrek olduğu için tt’ye uzanamamıştır. bugün anadolu ağızlarında görülen bekleyi bekleyi, gözleyi gözleyi gibi örneklerdeki -(y)ı ekinin de -y- ünsüzünün dar...

Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !