16yy.dan sonra çıkartılan para:EŞREFİ
1840 yılında basılmış 20 kuruş değerinde gümüş sikke:MECİDİYE
1888 tarihinden başlayarak Osmanlıda kullanılan bir top:KRUP
Akıncılar ocağının komutanı:MALKOÇ
Ana kütük defterine adı ve ücreti yazılmış yeniçeriler ve diğer hizmetlilere verilen ad:ESAMİLER
Anadolu beyliklerinde donanma askeri:AZAP
Anadolu Selçukluları Döneminde ortaya çıkan, esnaf örgütü:AHİLİK
Asker yetiştirilmek için, savaş tutsaklarından beştebir oranında ayrılan acemioğlan adayları:PENCİK
Asker yetiştirilmek üzere Yeniçeri ocağına alınacak çocukları seçip toplama işi:DEVŞİRME
Askeri Polis Teşkilatı:ZAPTİYE
Atama emri:BERAT
Avrupa kıtasında kalan topraklarımıza verilen ad:RUMELİ
Avrupalılara, özellikle de Fransızlara verdikleri ad:FRENK
Avrupalıların verdiği ad:OTOMAN
Avusturya’ya ve halkına verilen ad:NEMSE-NEMÇE
Bakan:VEZİR
Başbakan:SADRAZAM
Başbakanlık:SADARET
Başkomutan:SERDAR
Basra’da kullanılan bir gümüş para:LARİN
Bingazi ve Trablusgarp’tan alınan bir çeşit vergi:HİM
Bir bölgede bütün tımarlı sipahilerin en büyük amiri:ALABEYİ
Bir vilayetten diğer vilayete geçerken mallardan alınan vergi:AMEDİYE
Birinci Dünya Savaşında Osmanlı ordusunda kullanılan bir tür başlık:KABALAK
Birincisınıf Ula rütbesi ile vezirlik arasında yüksek birsivil aşama:BALA
Borçlar yönetimi:DÜYUNU UMUMİYE
Bostancıların, baltacı ve kapıcıların giydikleri, kırmızı çuhadan yapılmış, ucu kıvrık, uzunca başlık:BARATA
Bulgarlar’dan oluşan Voynuk Teşkilatındaki küçük rütbeli subaylar:LİKATOR
Büyük konaklarda mutfak işlerinde çalıştırılan uşak:AYVAZ
Camiileri mahalleden ayıran duvar:HARİM
Çarşı, Pazar yerleri:SATAK
Çatı arasında veya dükkanların üstünde yer alan alçak tavanlı asma kat:ŞİRVANİ
Celeplik yapanlara verilen ad:İZLATKO
Cenova Cumhuriyetine verdikleri ad:CENEVİZ
Deniz subay ve erlerine verilen ad:TERSANELİ
Derebeyi konumuna ulaşan taşra ileri gelenlerine verilen ad:AYAN-EŞRAF
Dev.Birinci sınıf ‘’Ula'’ rütbesi ile vezirlik arasında yüksek bir sivil aşama:BALA
Dev.Resmi dairelerde, yazı işleriyle uğraşılan bölüm:AKLAM
Dev.Toprak kaybettiği ilk antlaşma:KARLOFÇA
Devlet görevindeki sorumlu kişiler:EMİN
Devlet görevlerindeki sorumlu kişilere verilen ad:EMİN
Devlet görevlilerini yetiştiren okul:ENDERUN
Din, yargı ve öğretim işleriyle uğraşan devlet görevlileri sınıfı ve bunların mesleği:İLMİYE
Donanmada kullanılan bir tür küçük savaş gemisi:KIRLANGIÇ
Donanmada kullanılan ve ana güvertesi ile iki alt güvertesinde top bataryaları bulunan bir kalyon türü:KARAKA
Donanmanın büyük gemileri:KARAVELA
Eflak ve Buğdan beylerinin eşlerine verilen san:DOMNA
Emekliye ayrılacak yeniçeri aşçıların kendilerine sermaye toplamak için yapıp dağıttıkları bir tür pide:KAHİ
Emir çavuşu veya haberci:KARAKULAK
Eski
Türk devletlerinde, özellikle Selçuklularda şehzadelerin eğitimi yada
bağımsız bir eyaletin yönetimi ile görevli vezir:ATABEK
Eskiden Anadolu beyliklerinde donanma hizmetlerinde görevlendirilen asker:AZEB
Eskiden asker yetiştirilmek için, savaş tutsaklarından beşte bir oranında ayrılan acemioğlan adaylarına verilen ad:PENCİK
Eskiden askerlerin aldıkları üç aylık maaşın Şevval, Zilkade ve Zilhicce aylarına denk gelen dördüncü bölümü:LEZEZ
Eskiden atlı fedai asker:CANBAZ
Eskiden kullanılmış mermi yerine çakıl taşı atan bir tür top:ÇAKALOZ
Eskiden Müslüman olmayanlardan alınan bir çeşit vergi:CİZYE
Evkaf idaresi tarafından fakirlere dağıtılan yiyecek ve ödenek:CERAYE
Evkaf idaresi tarafından fakirlere dağıtılan yiyecek ve ödenek:CERAYE
Eyalet askerlerine bağlı bir sınıf:SAKA
Eyalet Askerlerine bağlı bir sınıf:YAYA-SAKA
Eyalet paşaları ve sancak beylerine bağlı olarak görev yapan bir sınıf asker:SEKBAN
Eyalet valilerinin buyruğundaki başıbozuk asker:SARICA
Eyâletlerde, hudutlardaki muhafız askerler:FARİSAN
Frenk ve özellikle Venedik elçilerine verilen ad:BALYOZ
Gece bekçisi:ASES
Gümrük vergisi:BAÇ-BAC
Hanedanının kökenini oluşturan konar göçer topluluk:KAYILAR
Haremdeki padişah kadını:KARVAŞ
Has ahırın en büyük yöneticisi:MİRAHUR
Hazine arazisini ekip biçenlerin ödediği vergi:TAPU
Hükümdarın ata binerken üzengisini tutan kişi:RİKABDAR
II.Abdülhamit’in sürgüne gönderildiği Selanik’teki ikmet ettiği köşkün adı:ALATİNİ
II.Bayezit’in şiirlerinde kullandığı maslah:ADLİ
II.Mahmut zamanında savaş masraflarını karşılamak üzere çıkarılan para(1810):CİHADİYE
İki alaydan oluşan askeri birlik:LİVA
İkinci Mahmut devrinde feslerin tepesine püskülü tutturmak için takılan metal tepelik:FERAHİ
İkinci Mahmut döneminde, yeniçeri ocağı kaldırıldıktan sonra kurulan yeni ordunun adı:ASAKİRİMANSURE
İleri gelenlerinin kullandığı bir bıçak türü:AKVA
İlhanlı Devleti’nin kurucus olan ünlü Moğol hükümdarı:HULAGUHAN
İlhanlılarda ordu müfettişine verilen ad:YASAVUL
İlmiyenin giydiği bir üstlük:LATA
İskelelerden alınan vergi:MAKİRİYE
Kadılara ve müderrislere verilen ad:ULEMA
Kamu gelirlerini kiralamaya dayanan vergi toplama sistemi:İLTİZAM
Kapıkullarına üç ayda bir ödenen aylık:ULUFE
Kapıkulu süvairlerinin oğullarına verilen ad:VELEDEŞ
Kara ordusu komutan:SERASKER
Karadağdan Romanya’ya dek uç boylarda yaşayan çoğu İslavlaşmış köylüler:EFLAKAN
Karadeniz’in kuzeyinde kalan sınır eyaleti:ÖZİ
Karavaşlar arasından seçilen padişah gözdesi:HASEKİ
Kavuk:ERSUSA
Kazaskerlere verilen san:SADIR
Klasik döneminde belediyenin İşlevini yerine getiren yönetim birimi:İHTİSAB
Kol gezen kolluk eri:SALMA
Konaklarda, harem ile selamlık arasındaki daire:MABEYAN
Lalanın altındaki acemilerin birbirine hitap biçimi:LALADAŞ
Lozan Antlaşmasının yapıldığı saray:RUMİNE
Macaristan ve Slovenya dolaylarında sancak beylerine ve küçük prenslere verilen san:BAN
Macaristan, Slovenya dolaylarındaki sancak beylerinin ünvanı ya da onların yönettikleri toprak:BANLIK
Malı otlaklardan alınan vergi:OTLAKİYE
Mısır Trablus ve Cezayir darphanelerinde basılan Osmanlı altını:SULTANİ
Mısır valisine verilen ünvan:HİDİV
Mondros Mütarekesi ertesi Mardin’de çıkan aşiret ayaklanması(11 Mayıs-18 Ağstz 1919):ALİ BATI
Okul kitaplarının genel adı:SUPARA
Ölen yeniçerilerin çocuklarına verilen ad:NANHAR
On ikinci yüzyılda Selçuklular döneminde İran’ın Kaşan kentinde üretilen bir tür seramik:LAKABİ
Ordu hizmetlerinde kullanılan Hıristiyanlara verilen isim:CERAHOR
Ordunun kullandığı bir top:DEHEN
Ordunun merkeze göre iki yanından her biri:CENAH
Ordunun zırhlı sınıfına mensub nefer:CEBECİ
Orduya komuta eden vezir:SERASKER
Osmanlı Devleti’nde kol gezen kolluk eri:SALMA
Osmanlı Donanmasında kullanılmış bir tür savaş gemisi:KÖKE
Osmanlı mimarlığında ilk zamanlarda ortaya çıkan Klasik dönemlerde terk edilen cami plan şeması:ZAVİYELİ
Osmanlı mimarlığında, mukarnaslı başlıkların en üst bölümü:ASABA
Osmanlı Ordusunda, dağ geçitlerini aşan, temizleyen ve koruyan, buradan geçenlerin güvenliğini sağlayan görevliler:BELDAR
Osmanlı ordusunun kullandığı bir top:DEHEN
Osmanlı Ordusunun kullandığı bir tür top:DEHEN
Osmanlıca nasipsiz,kısmetsiz anlamında:BİVAYE
Osmanlı’da özgürlüğü geri verilmiş kul ya da karavaş:MUTAK
Osmanlılar’da fıçı, varil gibi şeylerin ağırlığını ve hacmini tayin etme işi:ESTİMARE
Osmanlılarda gümrük vergisi:BAÇ
Osmanlılarda önceleri halktan yalnız olağanüstü durumlarda, sonraları ise sürekli olarak toplanan vergi:AVARIZ
Osmanlılar’da öncü görevi:ÇARKA
Osmanlıların ilk zamanlarında Türk asıllı hafif piyadeler:AZAB
Osmanlı’nın Afrika’daki son toprak parçasını kaybettiği antlaşma(1912):UŞİ
Padişah divanının türlü kalemlerinde görev yapan baş yazmanlarına verilen ad:AMETÇİ
Padişah hareminde önemli kadınlar tarafından giyilen abşlık:BAĞTAK
Padişah III. Selim’in şiirlerinde kullandığı mahlas:İLHAMİ
Padişah karısı:MELİKA
Padişah ölünce tahta geçecek oğlunun devlet yönetimindeki etkili gruplarca kabül ve tasdik edilmesi:BİAT
Padişah sarayında harem dairesi ile dış daireleri arasındaki bölüm:MABEYİN
Padişah ve devlet ileri gelenlerinin seferden dönmeleri dolayısıyla yazılan şiire verilen ad:KUDUMİYE
Padişah yakınlarına ve emrinde bulunanlara verilen ad:KARİN
Padişah, sadrazam, vezirler ve yüksek dereceli devlet erkanının giydiği kavuk:YUSUFİ
Padişaha yakın olan görevliler, mabeyinciler:KURENA
Padişahın bir miktar toprağı birine mülki olarak veya gelirinden yararlanmak üzere vermesi:IKTA
Padişahın giyeceklerine bakan memur:ÇUHADAR
Padişahın gözde cariyesi:HASEKİ-İKBAL
Padişahın yakın adamlrı:KURENA
Padişahların adına yaptırılan birden çok minaresi bulunan büyük cami:SELATİN
Padişahların adına yaptırılan ve birden çok minaresi bulunan büyük camilere verilen ad,Sultanlar:SELATİN
Padişahların av kuşlarını yetiştiren görevli:KUŞBAZ
Padişahların gönül almak ya da birini ödüllendirmek için giydirdikleri değerli kumaştan yapılmış kürk:HİLAT
Padişahların hükümet anlayışları bakımından yönetiminden sorumlu oldukları halk:EMANETULLAH
Padişahlarının makam koltuğuna verilen ad:SERİR
Padişahlarının yeniçeri ağası başta olmak üzere ocak ağalarına dağıttıkları yazlık giysi veya kumaş:BAHARİYE
Piyade askeri:YENİÇERİ
Postacılık, kuryelik ve muhafızlık yapan, törenlerde yer alan asker sınıfı:PEYK
Resmi dairelerde yazı işleriyle uğraşan bölümlere verilen ad:AKLAM
Resmi evrakı hazırlayan ünite katiplerin çalıştığı yer:KALEM
Romanya yerli halkına verilen ad:ULAH
Rumca anlaşmaları yazan Rum Katibi:GRAMATİKOS
Rumeli Eyaletlerinden biri:ÖZİ
Rumeli’de gece bekçilerine verilen ad:PAZVANT
Rumeli’de tutulan tevzi defterlerine verilen ad:PURUZ
Rumeli’deki büyük toprak sahipleri:GOSPODAR
Sadrazam kavuğu:KALLAVİ
Sadrazam, vezir gibi devlet adamları tarafından devlet adamlarına verilen ad:RİKABİYE
Şairlerin şiirlerinde övdükleri büyük kişilerden aldıkları bahşiş:CAİZE
Saltanat sancağı:AKALEM
Saltanat sancağı:AKALEM
Sancak beylerine verilen ad veya unvan:BEYLERBEYİ
Sancak beylerine verilen unvan:BAN
Saray hekimi:OTACI
Sarayda yemeklere bakan kimse:ÇAŞNİGİR
Sarayın ve şehrin güvenliğinden sorumlu askarler:BOSTANCI
Sarayında,baltacı ve kapıcıların giydikleri kırmızı çuhadan veya keçeden yapılmışboyu uzunca başlık:BARATA
Sarayının iç teşkilâtı:ENDERUN
Saraylarda harem ve hazine dairelerinin bulunduğu yer:ENDERUN
Saraylarda hizmet eden hadımların genel adı,hadım ağası:TAVAŞİ
Saraylarda hizmet gören hadımağalarının beyaz ırktan olanı:AKAĞA
Saraylarda türlü devlet hizmetleri için aday olarak yetiştirilen gençlere verilen ad:İÇOĞLANI
Savaş giderlerini karşılamak için alınan vergi:İMDADİYE
Şehir güvenlik amiri:SUBAŞI
Şehzade eğitmeni:LALA
Şehzadenin hükümdar olarak tahta çıkması:CÜLÜS
Selçuklu şehzadelerin eğitimiyle uğraşan öğretmen, lala:ATABEY
Selçuklular’da geliri Tımarlı Sipahilere verilen toprak:İKTA
Selçuk’un eski adı:AYASULUK
Silahların bakım ve onarımını yapmakla görevli asker sınıfı:CEBECİ
Sınır boylarında görev yapan asker sınıfı:SEKBAN
Sınır nişanı:URA
Sipahilerin aldığı en büyük tımar:ZEAMET
Son saray ressamı olan İtalyan ressam:FAUSTO ZONARO
Sultan 3.Ahmet Devrinde, Bursa ve Üsküdar’da dokunan çatma türünde ipekli kumaş:AHMEDİ
Sultanlar tarafından yaptırılan büyük camiler:SELATİN
Tarih yazarlarına verilen isim:VAKANÜVİS
Taşıma işlerinde kullanılan at, deve, katır gibi hayvanlara verilen ad:MEKKARE
Tımar sahiplerinin savaşa hazır olarak beslemek mecburiyetinde oldukları asker:CEBELİ
Toprak düzeninde yıllık geliri yüz bin akçeyi aşan dirlik.:HAS
Topraksız köylüden alınan kazanç vergisi:BADIHAVA
Tören ve alaylarda padişahın, vezirin yanında yürüyen görevliler:ŞATIR
Trablus ve Bingazi’deki hurma ve zeytin ağaçlarıyla kuyulardan aldığı vergi:LEZ
Tümgenerale eşit bir rütbe:RİYALA
Tunus ve Cezayir Bey’lerine verilen ad:DAYI
Turfanda sebze meyvelerden alınan vergi:GEVARE
Ücretli Osmanlı askeri:KAPIKULU
Üzerinde aslan resmi bulunan Osmanlı parası:ESEDİ
Vergi denetimi ve tahsili ile Maliyeye ilişkin soruşturmaları yapan memura verilen ad:BAKIKULU
Vergi ve haraç vermeyen Müslüman ahaliye verilen ad:BERAYA
Vezir kavuğu:KALLAVİ
Vezir ve Beylerbeyine bağlı olarak görev yapan hafif süvari örgütünün askeri:DELİ
Vezir ve Beylerbeyine bağlı olarak görev yapan hafif süvari örgütünün askeri:DELİ
Vezir:ASAF
Vezirler:VÜZERA
Yargı sisteminde Şeyhülislamdan sonra gelen en yüksek görevliye verilen ad:KAZASKER
Yaygınlık kazanmış bir yazı türü:DİVANİ
Yedi Osmanlı saltanat sancağından birinin adı:AKALEM
Yedi saltanat sancağından biri:AKALEM
Yeni evlenen erkeklerden alınan bir tür vergi:ARUSİYE
Yeni evlenen erkeklerden alınan vergi:ARUSİYE
Yeniçeri bölüklerinin en kıdemsiz subayı ve erlerinin en kıdemlisi:BAŞESKİ
Yeniçeri kışlası:ODA
Yeniçeri kuruluşunda görevi alaylarda selam törenlerini düzenlemek ve yönetmek olan subay:ODABAŞI
Yeniçeri oçağına küçük yaşta giren oğlanların giydiği kırmızı abadan yapılmış giysi:KIZILABA
Yeniçeri ocağına yeni girmiş delikanlı:CİVELEK
Yeniçeri ocağında tabur:ORTA
Yeniçeri ocağının kaldırılmasından önceki güvenlik görevlisi:ASES
Yeniçeri salma erlerinin giydikleri kırmızı çuhadan yapılmış cüppe:PIRPIRI-PİRPİRİ
Yeniçeriler tarafından kullanılan ve atların eyerlerinde asılı duran altı toplu gürz::BOZDOĞAN
Yeniçerilere verilen üç aylık ücret:ULUFE
Yeniçerilerinin, görevleri aşcılık olan küçük zabitlerine verilen ad:USTA
Yeniçerilikte bir sınıf süvari askeri:ULUFECİ
Yeniçerililere verilen ad:SOLAK
Yeniçerililerin kayıtlı oldukları kütük defter:ESAME
Yozgat ilinin Osmanlı Devrindeki adı:BOZOK
Yüzbin akçeyi aşan dirlik:HAS
Zabıta görevlisi:BÖCEKBAŞI
Zamanın olaylarını saptamakla görevli kişi:VAKANÜVİS
Zeytin ve hurma ağaçları ile kuyulardan alınan vergi:LEZ
1 Ocak 2007
Balıkçılık
terimleri ilginç ve hemen her yerde karşımıza çıkabilmektedir. Bu
sözlükte ulaşabildiğimiz bütün terimleri bir araya getirmeye çalıştık.
Buyrun terimlere;
Adriya denizinde kullanılan çok hafif büyük gondol:PEOTA
Ağaç çemberler üzerine örülmüş torba biçiminde balık ağı:VİNTER
Ağ’dan balık toplamaya yarayan bir çeşit araç:GİDAL
Ağın her suya atılışıyla bir defada yakalanan balık:FOROZ
Ağları keserek balıkçılara zarar veren bir çeşit çağanoz:ÇALPARA
Ağların alt ve üst kenarları:YAKA
Ağların sakata gelmesi ile yırtılan ağ gözlerinin iğne adı verilen tahta veya plastik bir araç ile onarılması:MERAMET
Ağlı kepçe:ÇOLUN
Ağzı çember biçiminde, telden yapılma, torbaya benzer, büyük gözlü ağ:APOŞİ
Akarsu kıyılarındaki çalı ve ağaçların arasında yaşayan bir tür balık:ANABAS
Akdeniz kıyısında çipura balığına verilen ad:ALYANAK
Akdeniz Ülkeleri içinde yalnız Türkiye’de rastlanan bir fok balığı:MARACHUS
BEN
ORHAN VELİ
Ben Orhan Veli,
«Yazık oldu Süleyman Efendiye»
Mısra-ı meşhurunun mübdii..
Duydum ki merak ediyormuşsunuz,
Hususi hayatımı,
Anlatayım:
Evvelâ adamım, yani
Sirk hayvanı filân değilim.
Burnum var, kulağım var,
Pek biçimli olmamakla beraber.
Bir evde otururum,
Bir işte çalışırım.
Ne başımda bulut gezdiririm,
Ne sırtımda mühr-ü nübüvvet.
Ne İngiliz kıralı kadar
Mütevazıyım,
Ne de Celâl Bayar'ın
Sabık ahır uşağı gibi aristokrat.
Ispanağı çok severim.
Puf böreğine hele
Biterim.
Malda mülkte gözüm yoktur.
Vallahi yoktur.
Oktay Rıfat'la Melih Cevdet'tir
En yakın arkadaşlarım.
Bir de sevgilim vardır pek muteber;
İsmini söyleyemem,
Edebiyat tarihçisi bulsun.
Ehemmiyetsiz şeylerle de uğraşırım,
Meşgul olmadığım ehemmiyetsiz
Sadece üdeba arasındadır.
Ne bileyim,
Belki daha bin bir huyum vardır.
Amma ne lüzum var hepsini sıralamaya?
Onlar da bunlara benzer.
(Nisan 1940/İnkılâpçı
Gençlik, 15.8.1942)
HARDALNAME
Ne budala şeymişim meğer,
Senelerdenberi anlamamışım
Hardalın cemiyet hayatındaki mevkiini.
«Hardalsız yaşanmaz.»
Bunu Abidin de söylüyordu geçende.
Daha büyük hakikatlere
Ermiş olanlara.
Biliyorum, lâzım değil ama hardal
Allah kimseyi hardaldan etmesin.
(Mart 1940/Vatan.
16.11.1952)
|